การติดตามและรายงานการเกิดอาการไม่พึงประสงค์แบบล่าช้าจากสารทึบรังสี ประเภทไม่แตกตัวเป็นประจุ - สุพัตรา สังวรณ์ (คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2021)
อาการไม่พึงประสงค์แบบล่าช้าจากสารทึบรังสีมักไม่ได้รับการติดตามหรือเฝ้าระวังจากบุคลากรทางการแพทย์มากนัก เนื่องจากผู้ป่วยมักเกิดอาการภายหลังออกจากโรงพยาบาล ดังนั้นผู้ป่วยอาจเกิดอันตรายจากภาวะดังกล่าวได้ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารายงานการเกิดอาการไม่พึงประสงค์แบบล่าช้า ลักษณะอาการที่พบ ระยะเวลาการเกิดอาการ การจัดการตนเองเบื้องต้น โดยเป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบเก็บข้อมูลไปข้างหน้า (prospective descriptive study) ในกลุ่มผู้ป่วยที่มารับการตรวจด้วยสารทึบรังสี ที่ศูนย์ภาพวินิจฉัย (ผู้ป่วยนอก) โรงพยาบาลศิริราช ระหว่างเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2562-มีนาคม พ.ศ. 2563 มีจำนวนผู้ป่วยทั้งหมด 434 ราย แบ่งเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่กลุ่มที่ 1 (กลุ่มที่เกิดอาการเสมือนการแพ้แบบเฉียบพลันหลังตรวจภายใน 1 ชั่วโมง) จำนวน 87 ราย และกลุ่มที่ 2 (กลุ่มที่ไม่เกิดอาการแพ้แบบเฉียบพลัน) จำนวน 347 ราย โดยโทรศัพท์ติดตามอาการไม่พึงประสงค์ของผู้ป่วยทั้ง 2 กลุ่ม ที่เวลา 24 ชั่วโมง และ 7 วัน หลังจากได้รับสารทึบรังสี พบว่า มีรายงานการเกิดอาการไม่พึงประสงค์แบบล่าช้าทั้งหมด 61 ราย จาก 434 ราย คิดเป็นร้อยละ 14.1 ซึ่งส่วนใหญ่เป็นอาการข้างเคียง คิดเป็นร้อยละ 82 และพบอาการเสมือนการแพ้ คิดเป็นร้อยละ 19.7 ดังนั้น บุคลากรทางการแพทย์ควรให้คำแนะนำแก่ผู้ป่วยทุกราย แม้ว่าจะเกิดหรือไม่เกิดอาการแบบเฉียบพลันมาก่อน เกี่ยวกับอาการไม่พึงประสงค์แบบล่าช้า โดยเฉพาะอาการเสมือนการแพ้ ควรกลับมาโรงพยาบาลเพื่อทำการตรวจวินิจฉัยและให้การรักษา นอกจากนี้ ควรมีการส่งมอบบัตรแพ้ยาและบันทึกประวัติแพ้สารทึบรังสีให้แก่ผู้ป่วย เพื่อเฝ้าระวังและป้องกันการแพ้สารทึบรังสีซ้ำต่อไป