Haematological alteration of nile tilapia Oreochromis niloticus after long-term low level exposure to neem Azadirachta indica seed extract - Bangon Tangtong (Chulalongkorn University, 1997)
ศึกษาความเป็นพิษเฉียบพลันและกึ่งเรื้อรังของสารสกัดเมล็ดสะเดาอินเดีย Azadirachta indica ต่อเลือดของปลานิล Oreochromis niloticus โดยนำปลานิลอายุประมาณ 1 เดือน ทั้งเพศผู้และเพศเมีย มาทำการหาค่ามัธยฐานความเป็นพิษเฉียบพลัน ( 96-hr LC50) ซึ่งมีค่าเท่ากับ 36.25 มิลลิกรัมต่อลิตร นำค่ามาทำการคำนวณหาความเข้มข้นสำหรับการทดลองหาความเป็นพิษที่ระดับความเข้มข้นต่ำ เป็นเวลานาน 7 เดือน ซึ่งมีค่าเท่ากับ 25.07 มิลลิกรัมต่อลิตร เก็บตัวอย่างปลาทุก ๆ เดือน เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางด้านโลหิตวิทยา ได้แก่ ลักษณะทางสัณฐานวิทยาของเม็ดเลือดแต่ละชนิด การนับเม็ดเลือดแยกชนิด การหาค่าฮีมาโตคริต ปริมาณกลูโคส และการตรวจวัดปริมาณเอนไซม์ในพลาสมา 3 ชนิด คือ ALP ( alkaline phosphatase ), GOT ( glutamic oxaloacetic transaminnase ) และ GPT ( glutamic pyruvic transaminase ) ผละการศึกษาพบว่า เลือดปลานิล ประกอบด้วยเม็ดเลือดแดง ทรอมโบไซต์ และเม็ดเลือดขาว ได้แก่ ลิมโฟไซต์ โมโนไซต์ นิวโทรฟิล เบโซฟิล และอีโอซิโนฟิล ปลากลุ่มทดลองมีความผิดปกติทางสัณฐานวิทยาของเม็ดเลือดแดง 8 แบบ ได้แก่ เซลล์มีรูปร่างผิดปกติ การแตกของนิวเคลียส การจับตัวแน่นของโครมาติน การเกิดช่องว่างในไซโตพลาสซึม การเกิดรอยหยักของเยื่อหุ้มเซลล์ที่มีลักษณะคล้ายหนามยื่น การย้อมติดสีน้อยลงของเม็ดเลือด ไซโตพลาสซึมย้อมติดสีเทา และเม็ดเลือดแดงในกระแสเลือดมีการแบ่งตัว ส่วนเม็ดเลือดขาวโมโนไซต์มีนิวเคลียสขนาดขยายใหญ่ และการเกิดช่องว่างภายในไซโตพลาสซึมของนิวโทรฟิล ผลการศึกษาเปอร์เซ็นต์เม็ดเลือดขาวแต่ละชนิด พบว่ามีการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (p ≤ 0.05) ของเปอร์เซ็นต์เม็ดเลือดขาว ชนิด ลิมโฟไซต์ นิวโทรฟิล เบโซฟิลและอีโอซิโนฟิล ตรงกันข้าม มีการลดลงอย่างมีนัยสำคัญ (p ≤ 0.05) ของเปอร์เซ็นต์เม็ดเลือดขาวชนิดโมโนไซต์ ส่วนจำนวนเม็ดเลือดขาวทั้งหมดมีการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (p ≤ 0.05) และปลาในกลุ่มทดลองมีการลดลงอย่างสอดคล้องกันของจำนวนเม็ดเลือดแดง ค่าฮีมาโตคริต และปริมาตรเฉลี่ยของเซลล์เม็ดเลือดแดง ซึ่งบ่งบอกถึงภาวะของโรคโลหิตจาง ส่วนผลการศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางชีวเคมีของเลือด พบว่ามี ปริมาณกลูโคสมีการลดลง และมีการเพิ่มขึ้นของเอนไซม์ GPT อย่างมีนัยสำคัญ (p ≤ 0.05) ซึ่งบ่งบอกถึงสภาวะที่มีระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ และการเกิดความเป็นพิษต่อตับ สรุปแล้วการเปลี่ยนแปลงในช่วงต้นส่วนใหญ่เป็นการเกิดความผิดปกติทางสัณฐานวิทยาของเซลล์ ในขณะที่การเปลี่ยนแปลงทางด้านชีวเคมีจะเกิดขึ้นภายหลังที่ปลาได้รับสารสกัดติดต่อกันเป็นเวลานานหลายเดือน