Heat treatment of some corundum from Madagascar - Krittaya Pattamalai (Chulalongkorn University, 2002)
การปรับคุณภาพพลอยคอรันดัมด้วยความร้อนหรือการเผาพลอย นับเป็นกรรมวิธีเพิ่มคุณภาพที่สำคัญ อันเป็นที่รู้จักและยอมรับในตลาดการค้าระหว่างประเทศ ปัจจุบันประเทศไทยนำเข้าพลอยคอรันดัมเป็นจำนวนมากจากประเทศมาดากัสการ์ โดยที่พลอยส่วนใหญ่จะต้องผ่านกรรมวิธีการปรับคุณภาพด้วยความร้อน เพื่อทำให้พลอยมีสีสวยและเนื้อใสสะอาดดีขึ้น ก่อนที่จะนำไปใช้ในอุตสาหกรรมอัญมณีและเครื่องประดับ ตัวอย่างพลอยแซปไฟร์จำนวนมากกว่า 270 ตัวอย่างที่ได้จากแหล่งพลอยทุติยภูมิของแหล่งอิลากากา-ซาการาฮา ซึ่งอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศมาดากัสการ์ สามารถจัดแบ่งเป็นกลุ่มสีต่างๆ ตามความแตกต่างของสีได้ 7 กลุ่มคือ กลุ่มสีชมพู น้ำเงิน ม่วง ม่วงแดง ขาว เหลืองและเขียว ตัวอย่างพลอยกลุ่มสีที่ใช้ในการปรับคุณภาพด้วยความร้อนในการศึกษานี้คือ กลุ่มสีชมพู ม่วงแดงและม่วง โดยนำมาทดลองเผาที่อุณหภูมิสูงสุดตั้งแต่ 800 ํC, 1000 ํC, 1200 ํC, 1400 ํC และ 1600 ํC และคงอุณหภูมิสูงสุดเป็นเวลานาน 1 ชั่วโมง ในบรรยากาศการเผาแบบออกซิไดซิง ผลการศึกษาพบว่าช่วงอุณหภูมิที่เหมาะสม ในการลดหรือกำจัดสีอมม่วงหรือแกมน้ำเงินในกลุ่มพลอยสีชมพูคือ 1000 ํC ถึง 1200 ํC นอกจากนี้ยังพบว่า แร่เซอร์คอน ซึ่งเป็นมลทินภายในพลอยแสดงความขุ่นขาว สามารถใช้เป็นตัวบ่งชี้การเผาได้ จากการเปรียบเทียบสเปกตรัมการดูดกลืนแสง ในช่วงอัลตราไวโอเลตถึงอินฟราเรดระยะใกล้ของพลอยก่อนและหลังเผา รวมทั้งนำผลการวิเคราะห์ปริมาณธาตุร่องรอยของกลุ่มพลอยที่ศึกษา เทียบกับแบบจำลองธาตุมลทินระหว่าง Mg, Ti และ Fe ของ Haeger (2001) ทำให้ทราบถึงสาเหตุของการเกิดสี และการเปลี่ยนแปลงสีภายหลังการเผาว่าเกี่ยวข้องกับ Mg, Ti และ Fe ซึ่งเป็นธาตุร่องรอยภายในพลอย โดยอัตราส่วน Mg : Ti ของพลอยส่วนใหญ่มีค่าใกล้เคียง 1 เมื่อเผาพลอยในบรรยากาศแบบออกซิไดซิง จะทำให้ Mg และ Ti เกิดเป็นกลุ่มของ MgTiO3 ซึ่งไม่มีสีในโครงสร้างของพลอยและยังทำให้ Fe2+ ถูกออกซิไดซ์ เป็น Fe3+ ดังนั้นสีแกมน้ำเงินที่เกิดจากการแลกเปลี่ยนประจุระหว่าง Fe2+ กับ Ti4+ จะถูกกำจัดทำให้พลอยมีสีชมพู