Petrography and geochemistry of intrusive rocks at Ban Pho-Sawan area, Amphoe Bung Samphan, Changwat Phetchabun - Prayath Nantasin (Chulalongkorn University, 2004)
การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ในการหาความสัมพันธ์ระหว่างกันของหินอัคนีแทรกซอนบริเวณ บ้านโพธสวรรค์ ที่มีความแตกต่างที่สังเกตได้ในภาคสนาม พื้นที่ศึกษาครอบคลุมประมาณ 176 ตาราง กิโลเมตร ตั้งอยู่ในส่วนที่เรียกว่าแนวหินแกรนิตตะวันออกของประเทศไทย พื้นที่ประกอบด้วยหินอัคนีพุ และหินอัคนีแทรกซอน จากผลการศึกษาด้านศิลาวรรณนา องค์ประกอบของหิน องค์ประกอบของแร่ หิน อัคนีแทรกซอนในพื้นที่สามารถจำแนกได้ 4 ชนิด คือ หินแกบโบร ไดออไรต์ ควอรตซ์ ไดออไรต์ และหิน ฮอร์นเบรนด์-ไบโอไทต์ แกรโนไดออไรต์ ทั้งหมดมีองค์ประกอบเป็นแบบเมฟิกถึงเฟลสิก ตามลำดับ หิน ทั้งหมดจัดเป็นชนิด l-type และชุด calc-alkaline series ตามปริมาณธาตุองค์ประกอบหลัก. ปริมาณธาตุร่องรอยชี้บ่งว่าหินเหล่านี้เกิดจากการหลอมละลายบางส่วนของเปลือกสมุทรแล้ว แทรกตัวขึ้นมาผ่านเปลือกโลกบริเวณที่เป็นแนวภูเขาไฟคดโค้ง โดยมีกระบวนการตกผลึกแยกส่วนของแร่ ไพรอกซีนและแพลจิโอเคลสเป็นปัจจัยที่มีผลต่อองค์ประกอบของหิน ลักษณะกราฟของกลุ่มธาตุหายากบ่ง บอกว่าหินทั้งหมดมาจากหินหลอมเหลวแหล่งเดียวกัน การคำนวณหาความดันขณะตกผลึกโดยอาศัย ปริมาณธาตุอะลูมีนัมในแร่ฮอร์นเบรนด์ และการคำนวณหาอุณหภูมิขณะตกผลึกจากธาตุองค์ประกอบ ของแร่ฮอร์นเบรนด์กับแพลจิโอเคลส พบว่าหินในพื้นที่ตกผลึกที่ความดัน 2.5 ถึง 2.8 kbar, และอูณหภูมิ 609 ถึง 671 °c ตามลำดับ การหาอายุหินจากปริมาณไอโซโทปของยูเรเนียมและตะกั่วจากแร่เซอร์คอนสองผลึกในหิน แกบโบร โดยเครื่อง Laser ablation - ICP MS ได้อายุประมาณ 230 ± 4 ล้านปีซึ่งจัดอยู่ในยุคไทรแอสซิกตอนกลาง จากผลการศึกษาทั้งหมดข้างต้นสรุปว่าหินอัคนีแทรกซอนทั้งสี่ชนิดในพื้นที่ศึกษาน่าจะมีความ สัมพันธ์กันในลักษณะของมวลหินอัคนีแบบมีโซน ซึ่งดันตัวขึ้นมาเป็นมวลเดียวกัน เกิดการตกผลึกที่ผนังกะเปาะก่อนแล้วการตกผลึกจึงค่อยๆ เคลื่อนเข้าสู่ตอนกลางของมวลหิน