Neotectonics of the Thoen fault system, Lampang basin, Northern Thailand - Viriya Danphaiboonphon (Chulalongkorn University, 2005)
ธรณีแปรสัณฐานยุคใหม่ของรอยเลื่อนเถินซึ่งอยู่ทางตอนเหนือของประเทศไทยยากที่จะสามารถทำความเข้าใจได้ง่าย เนื่องจากเครื่องมือและวิธีการที่ใช้ในการสำรวจทางธรณีวิทยาส่วนใหญ่นั้นไม่สามารถอธิบายลักษณะโครงสร้างทางธรณีแปรสัณฐานยุคใหม่และไม่สามารถบ่งบอกถึงรอยเลื่อนมีพลังในหินฐานของแอ่งสะสมตะกอนมหายุคซีโนโซอิกได้ รอยเลื่อนส่วนใหญ่นี้อยู่บริเวณขอบทางด้านตะวันออกของแอ่งสะสมตะกอนมหายุคซีโนโซอิก ซึ่งได้เคยมีการประมาณการจากการแปรความหมายจากวิธีโทรสัมผัสระยะไกลในบริเวณกว้างมาบ้างแล้ว ส่วนด้านการแปรความหมายโทรสัมผัสขั้นรายละเอียดและข้อมูลที่จำเป็นในภาคสนามนั้นยังมีไม่มากนัก ดังนั้นการอธิบายถึงลักษณะของแรงเค้นธรณีแปรสัณฐานในหินฐานที่มีความสอดคล้องกับธรณีแปรสัณฐานยุคใหม่ที่มีการเคลื่อนที่ในมหายุคซีโนโซอิกยังมิอาจที่จะเข้าใจได้ชัดเจน พื้นที่ศึกษาวิจัยครั้งนี้อยู่ในบริเวณรอยเลื่อนเถินซึ่งวางตัวในแนวเหนือ-ตะวันออกเฉียงเหนือซึ่งยาวประมาณ 120กิโลเมตร พาดผ่านแอ่งสะสมตะกอนแม่เมาะ แอ่งลำปางและแอ่งเถิน วิธีที่ใช้ในการศึกษาวิจัยครั้งนี้ประกอบด้วย 3 วิธีการหลัก คือ การศึกษาทางด้านโทรสัมผัสระยะไกล การศึกษาทางด้านศิลาวรรณา และการศึกษาลักษณะโครงสร้างใต้ชั้นตะกอนระดับตื้น ซึ่งจากการศึกษาวิธีทั้ง 3 วิธีข้างต้น ผลที่ได้มาสามารถอธิบายลักษณะโครงสร้างทางด้านธรณีแปรสัณฐานยุคใหม่ของการศึกษาครั้งนี้ได้เป็นอย่างดี จากผลการวิเคราะห์แนวเส้นโครงสร้างอย่างละเอียดได้นำไปสู่การได้มาของหลักฐานทางด้านธรณีแปรสัณฐาน หลักฐานการเลื่อนตัวของรอยเลื่อนในตะกอนยุคควอเทอร์นารีและตัวอย่างหินที่เหมาะสมใช้สำหรับการทำการวิเคราะห์ศิลาวรรณา และท้ายที่สุดคือการได้มาของพื้นที่เหมาะสม และน่าสนใจสำหรับการสำรวจทางด้านการหยั่งลึกเรดาร์ (GPR) ทั้งหมด 6 พื้นที่สำรวจ จากผลการศึกษาทั้งหมดสามารถนำมาสร้างแบบจำลองโครงสร้าง และพบว่ารอยเลื่อนเถินนี้สามารถจัดให้เป็นรอยเลื่อนธรณีแปรสัณฐานยุคใหม่ ซึ่งโครงสร้างอายุอ่อนที่สุดเกิดขึ้นหลักจากการชนกันของแผ่นอินเดียกับแผ่นยูเรเซียประมาณ 40 ล้านปีมาแล้ว รอยเลื่อนระนาบเอียงแบบซ้ายเข้าซึ่งวางตัวแนวตะวันออกเฉียงเหนือ-ตะวันตกเฉียงใต้ที่ได้ผลมาจากแบบจำลองโครงสร้างเป็นรอยเลื่อนที่สอดคล้องกันกับกระแสธรณีแปรสัณฐานในปัจจุบัน และรอยเลื่อนไม่ปกติที่พบในชั้นตะกอนระดับตื้นใต้พื้นผิวมีมุมเอียงปรากฏไปทางด้านตะวันตกเฉียงเหนือประมาณ 12-20 องศา นั้นถูกตรวจจับได้อย่างชัดเจนจากเครื่องหยั่งลึกเรดาร์ (GPR) ในแอ่งตะกอนมหายุคซีโนโซอิก เป็นตัวชี้บอกอย่างชัดเจนว่ามีกระบวนการธรณีแปรสัณฐานเกิดขึ้นกระแสของธรณีแปรสัณฐานปัจจุบัน ซึ่งการเคลื่อนตัวเหล่านี้ตรงกับคำนิยามของ "รอยเลื่อนมีพลัง" และในการศึกษาครั้งนี้ได้นำเสนอขั้นตอนและวิธีการที่เหมาะสมสำหรับการศึกษารอยเลื่อนมีพลังไว้ด้วย