Coal petrography and associated stratigraphy in central part of Mae Moh Basin, Changwat Lampang - Kunwatoo Rittidate (Chulalongkorn University, 2016)
ถ่านหินทั้ง 35 ตัวอย่าง จากหลุมเจาะสำรวจ 3 หลุมบริเวณตอนกลางของแอ่งแม่เมาะ ได้ถูกนำมาศึกษาลำดับชั้นหิน ศิลาวรรณนา และธรณีเคมี ลำดับชั้นหินที่ศึกษาอยู่ในกลุ่มหินแม่เมาะ หมวดหินนาแขม ประกอบด้วยตะกอนละเอียดสีเทาขนาดหินเคลย์และหินเคลย์ปนทรายแป้ง สะสมตัวแทรกสลับกับชั้นถ่านหินสีเทาดำถึงดำชั้นหนาถึงบาง เรียงจากด้านล่างขึ้นบน ดังนี้ ถ่านหินชั้น Q ชั้น K และชั้น J สภาพแวดล้อมการสะสมตัวของหมวดหินชุดนี้ แสดงลักษณะการสะสมแบบทะเลสาบสลับกับป่าพรุ หมวดหินนาแขมปิดทับด้วยหมวดหินห้วยหลวง ตะกอนละเอียดเนื้อหินเคลย์ สีแดงชั้นหนาและพบตะกอนหยาบขนาดหินทราย แทรกเป็นชั้น พบถ่านหินชั้น I สะสมตัวเป็นชั้นบาง ตะกอนในหมวดหินนี้สะสมตัวโดยได้รับอิทธิพลจากทางน้ำ ศิลาวรรณนาของถ่านหินที่ศึกษาพบปริมาณแร่อินทรีย์ มาซีราล มากกว่า 70 % และแร่อนินทรีย์น้อยกว่า 30 % โดยมากพบแร่อินทรีย์กลุ่มฮิวมิไนต์ 43-68% ชนิดเจลลิไนต์ เดนซิไนต์ และเทคโทอูลลิไนต์ รองลงมาคือแร่อินทรีย์กลุ่ม ลิบทิไนต์ 5-30% ชนิดลิบโตเดทริไนต์ สปอริไนต์ คิวติไนต์ อัลจิไนต์ และ เอกซูดาติไนต์ แร่อินทรีย์ในกลุ่ม อินเนอร์ติไนต์ ส่วนน้อย 4-15% ชนิด ฟิวซิไนต์ เซมิฟิวซิไนต์ และ สเคอโรติไนต์ แร่อนินทรีย์ 8-30% เป็นไดอะตอมไมต์จำนวนมาก พบแร่ดิน เฟรมบอยดอลไพไรต์ ซิลิกา คาร์บอเนต และบางครั้งพบเถ้าภูเขาไฟ นำปริมาณของแร่อินทรีย์ไปหาค่า TPI (Tissue Preservation Index) และ GI (Gelification Index) พบว่า TPI มีค่าต่ำ (0.11-0.52) GI ปานกลางถึงสูง (3.67-13.50) เมื่อพลอตลงใน Diessel s diagram(1986) ซึ่งแสดงความสัมพันธ์ระหว่างค่า TPI และ GI สามารถบ่งชี้สภาพแวดล้อมการสะสมตัวของถ่านหิน พบว่าถ่านหินในพื้นที่ศึกษาเกิดในสภาพแวดล้อมแบบทะเลสาบ พืชที่เป็นต้นกำเนิดของถ่านหินเกิดและเติบโตในบึงและป่าพรุ และจากผลการศึกษาธรณีเคมีสามารถจำแนกลำดับขั้นการกลายเป็นถ่านหิน ถ่านหินในพื้นที่ศึกษาอยู่ในขั้น ลิกไนต์เอ ถึง ซับบิทูมินัสบี จัดเป็นถ่านหินขั้นต่ำ คุณภาพไม่ดี เนื่องจากมีปริมาณขี้เถ้าและซัลเฟอร์สูง