Antipyretic effect of five root extracts of Ban-Cha-Moon-Yai remedy in rats - Somkit Bansuttee (Chulalongkorn University, 2010)
ตำรับยาเบญจมูลใหญ่เป็นตำรับยาแพทย์แผนไทยมีสรรพคุณในการลดไข้ แก้อักเสบ ซึ่งประกอบไปด้วยรากของสมุนไพรคือ รากมะตูม รากเพกา รากแคแตร รากลำไย และรากคัดลิ้น การทดลองครั้งนี้เป็นการทดสอบฤทธิ์ลดไข้ของสิ่งสกัดจากรากของตำรับยาเบญจมูลใหญ่ (BMY) Aegle marmelos (AM) Oroxylum indicum (OI), Dolichandrone serrulata (DS), Dimocarpus longan (DL) และ Walsura trichostemon (WT) ด้วยวิธีการเหนี่ยวนำให้หนูแรทเป็นไข้ด้วยไลโพโพลีแซคคาไรด์ (LPS) โดยสัตว์ทดลองจะถูกเหนี่ยวนำให้เป็นไข้ด้วยการฉีด LPS ขนาด 50 ไมโครกรัม/กก. เข้าทางกล้ามเนื้อ หลังจากป้อน 2% Tween 80, แอสไพริน ขนาด 300 มก./กก. หรือ BMY ขนาด 125, 250 และ 500 มก./กก และ AM, OI, DS, DL, WT ขนาด 25, 50, 100, 200 และ 400 มก./กก. ไปแล้ว 1 ชม. โดยจะวัดอุณหภูมิของหนูทางทวารหนักก่อนให้สารและหลังฉีด LPS ทุกชั่วโมงเป็นเวลา 7 ชั่วโมง พบว่า BMY ทุกขนาดที่ทำการทดสอบ AM และ OI ขนาด 400 มก./กก. และ WT 100 มก./กก. สามารถลดอุณหภูมิของหนูที่เพิ่มขึ้นได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วน DS, DL นั้นมีความแรงในการลดไข้น้อยมาก จากผลการทดลองแสดงว่า BMY ทุกขนาดที่ทำการทดสอบมีฤทธิ์ลดไข้ ซึ่งฤทธิ์ลดไข้ของ BMY อาจเกิดจากฤทธิ์ลดไข้ของ AM, OI และ WT การทดลองครั้งนี้เป็นการศึกษาแรกที่ใช้อธิบายฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาของตำรับยาเบญจมูลใหญ่ และให้ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เพิ่มเติมที่สนับสนุนการใช้ตำรับยาแพทย์แผนไทยนี้