Phytochemistry and bioactivities of salacia verrucosa and ficus foveolata stems - Pathom Somwong (Chulalongkorn University, 2012)
การศึกษาองค์ประกอบทางเคมีของลำต้นตากวาง (Salacia verrucosa Wight) วงศ์ Celastraceae สามารถแยกสารใหม่ในกลุ่ม 1,3-diketofriedelane triterpeneได้ 1 ชนิดคือ 21α-hydroxyfriedelane-1,3-dione และที่เคยมีรายงานแล้ว 3 ชนิดคือ friedelane-1,3-dione, 26-hydroxyfriedelane-1,3-dione และ 30 -hydroxyfriedelane-1,3-dione, สารในกลุ่ม friedelane triterpene 3 ชนิดคือ friedelin, kokoonol และ 21α -hydroxyfriedelan-3-one และ สารในกลุ่ม oleanane triterpene 1 ชนิดคือ 3β,22α-dihydroxyolean-12-en-29-oic acid สำหรับการศึกษาองค์ประกอบทางเคมีของลำต้นม้ากระทืบโรง [Ficus foveolata (Wall. ex Miq.) Miq.] วงศ์ Moraceae สามารถแยกสารใหม่ในกลุ่ม eudesmane sesquiterpene ได้ 2 ชนิดคือ foveolide A และ foveoeudesmenone และที่เคยมีรายงานแล้ว 2 ชนิดคือ 4(15)-eudesmene-1β,6α-diol และ 4(15)-eudesmene-1β,5α-diol, สารใหม่ในกลุ่ม sesquiterpenoid dimer 1 ชนิดคือ foveolide B, สารใหม่ในกลุ่ม phenolic 1 ชนิดคือ foveospirolide และที่เคยมีรายงานแล้ว 1 ชนิดคือ ethyl rosmarinate นอกจากนี้ยังพบสารในกลุ่ม triterpene 3 ชนิดคือ friedelin, taraxerol และ betulin พิสูจน์โครงสร้างทางเคมีขององค์ประกอบของพืชเหล่านี้โดยอาศัยการวิเคราะห์เชิงสเปกตรัมด้วย UV, IR, MS และ NMR ร่วมกับการเปรียบเทียบข้อมูลที่เคยมีรายงานมาก่อนแล้ว สาร friedelane-1,3-dione มีความเป็นพิษระดับสูงต่อเซลล์มะเร็งลำไส้ของมนุษย์ (SW620) ด้วยค่า IC[subscript 50]2.02 ไมโครโมลาร์ ในขณะที่สาร 26-hydroxyfriedelane-1,3-dione และ 21α-hydroxyfriedelan-3-one มีความเป็นพิษในระดับปานกลางต่อเซลล์มะเร็งลำไส้, เซลล์มะเร็งตับ (HepG2) และ เซลล์มะเร็งกระเพาะอาหาร (KATO-III) นอกจากนี้สาร 26-hydroxyfriedelane-1,3-dione ยังแสดงความเป็นพิษระดับปานกลางต่อเซลล์มะเร็งปอด (CHAGO) และเซลล์มะเร็งเต้านม (BT474) สาร foveolide A แสดงความเป็นพิษระดับปานกลางต่อเซลล์มะเร็งลำไส้, เซลล์มะเร็งตับ, เซลล์มะเร็งเต้านม และเซลล์มะเร็งกระเพาะอาหาร ขณะที่สาร foveolide B แสดงความเป็นพิษระดับปานกลางเฉพาะต่อเซลล์มะเร็งลำไส้ นอกจากนี้ สาร foveolide A ยังแสดงฤทธิ์ต้านเชื้อวัณโรค Mycobacterium tuberculosis โดยมีค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถยับยั้งเชื้อได้คือ 200 ไมโครโมลาร์