Antinociceptive and anti-inflammatory effects of rosmarinic acid and Thunbergia Laurifolia leaf extract - Wanvisa Boonyarikpunchai (Chulalongkorn University, 2013)
รางจืด (Thunbergia laurifolia Lindl.) จัดอยู่ในวงศ์ Acanthaceae มีสรรพคุณใช้เป็นยาถอนพิษ และใช้รักษาอาการปวด บวม อักเสบ และปวดศีรษะ กรดโรสมารินิกซึ่งเป็นสารสำคัญของรางจืดสกัดได้จากสารสกัดเอทานอลของใบรางจืด การทดสอบนี้ทำการประเมินฤทธิ์ระงับปวดของกรดโรสมารินิกและสารสกัดใบรางจืดในหนูเมาส์ด้วยวิธี hot-plate, acetic acid-induced writhing และ formalin และทำการทดสอบฤทธิ์ต้านการอักเสบของกรดโรสมารินิกในหนูเมาส์ด้วยวิธี carrageenan-induced paw edema และcotton pellet-induced granuloma formation และทำการทดสอบฤทธิ์ต้านการอักเสบของสารสกัดใบรางจืดด้วยวิธี carrageenan-induced paw edema พบว่า กรดโรสมารินิกขนาด 50, 100 และ 150 มก./กก. และสารสกัดใบรางจืดทุกขนาด (500-2500 มก./กก.) ที่ให้โดยการป้อนมีฤทธิ์ระงับปวดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อทดสอบด้วยวิธี hot-plate และฤทธิ์ระงับปวดนั้นถูกยับยั้งได้ด้วยนาลอกโซน แสดงว่ากลไกการออกฤทธิ์ระงับปวดเกี่ยวข้องกับตัวรับโอปิออยด์ กรดโรสมารินิกขนาด 50 และ 100 มก./กก.สามารถลดการบิดงอลำตัวของหนูที่เกิดจากการเหนี่ยวนำด้วยกรดอะซิติกได้ 52.05% และ 84.53% ตามลำดับอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สารสกัดใบรางจืดขนาด 1000, 1500, 2000 และ 2500 มก./กก. สามารถลดจำนวนครั้งของการบิดงอลำตัวได้ 32.11%, 45.04%, 47.81%, และ 67.89% ตามลำดับอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แสดงว่าทั้งกรดโรสมารินิกและสารสกัดใบรางจืดมีฤทธิ์ระงับปวดต่อความปวดที่เกิดจากการอักเสบ กรดโรสมารินิกขนาด 100 มก./กก.และสารสกัดใบรางจืดขนาด 1500 และ 2000 มก./กก. ยังสามารถยับยั้งความปวดที่เกิดจากการเหนี่ยวนำด้วยฟอร์มาลินในระยะแรกและระยะหลังได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการทดสอบด้วยวิธี formalin สอดคล้องกับผลที่ได้จากการทดสอบด้วยวิธี hot-plate และ acetic acid-induced writhing แสดงให้เห็นว่ากรดโรสมารินิกและสารสกัดใบรางจืดออกฤทธิ์ระงับปวดได้ทั้งในระบบประสาทส่วนกลางและระบบประสาทส่วนปลาย กรดโรสมารินิกและสารสกัดใบรางจืดในขนาดที่มีประสิทธิภาพสูงสุดไม่มีผลคลายกล้ามเนื้อหรือสงบระงับในการทดสอบด้วย rota-rod กรดโรสมารินิกขนาด 100 มก./กก. สามารถยับยั้งการบวมของอุ้งเท้าที่ถูกเหนี่ยวนำด้วยคาราจีแนนที่เวลา 3, 4, 5 และ 6 ชั่วโมง ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในขณะที่สารสกัดใบรางจืดทุกขนาดสามารถลดการบวมของอุ้งเท้าที่เวลา 4, 5 และ 6 ชั่วโมงหลังจากฉีดคาราจีแนน ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แสดงให้เห็นว่ากรดโรสมารินิกและสารสกัดใบรางจืดออกฤทธิ์ต้านการอักเสบในช่วงระยะที่ 2 ของการอักเสบ ทั้งกรดโรสมารินิกและสารสกัดใบรางจืดมีฤทธิ์ต้านการบวมของอุ้งเท้าที่ถูกเหนี่ยวนำด้วยพรอสตาแกลนดินอี 2 ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ซึ่งการบวมของอุ้งเท้าที่ถูกเหนี่ยวนำด้วยพรอสตาแกลนดินอี 2 ที่ลดลงสามารถอธิบายผลการยับยั้งของกรดโรสมารินิกและสารสกัดใบรางจืดในการทดสอบด้วยวิธี acetic acid-induced writhing และ formalin ได้บางส่วน กรดโรสมารินิกขนาด 100 มก./กก. สามารถยับยั้งการเกิด granuloma จากการเหนี่ยวนำด้วยก้อนสำลีได้อย่างมีประสิทธิภาพแสดงให้เห็นว่า กรดโรสมารินิกมีฤทธิ์ต้านการอักเสบในระยะเรื้อรังของการอักเสบ ผลการประเมินความเป็นพิษเฉียบพลันยืนยันถึง ความปลอดภัยของกรดโรสมารินิกและสารสกัดใบรางจืดทุกขนาดที่ใช้ในการทดสอบ จากผลการทดสอบทั้งหมดแสดงให้เห็นว่า กรดโรสมารินิกและสารสกัดใบรางจืด มีฤทธิ์ระงับปวดทั้งในระบบประสาทส่วนกลางและระบบประสาทส่วนปลาย กลไกการออกฤทธิ์ระงับปวดน่าจะมีความเกี่ยวข้องกับวิถีของโอปิออยด์ กรดโรสมารินิกและสารสกัดใบรางจืดมีฤทธิ์ต้านการอักเสบแบบเฉียบพลันและแบบเรื้อรัง กลไกการออกฤทธิ์ต้านการอักเสบของกรดโรสมารินิกและสารสกัดใบรางจืด บางส่วนเกิดจากการยับยั้งโดยตรงที่ตัวรับของพีจีอี 2 ซึ่งฤทธิ์ระงับปวดและฤทธิ์ต้านการอักเสบของสารสกัดใบรางจืดบางส่วนเกิดจากกรดโรสมารินิกซึ่งเป็นสารสำคัญในสารสกัดใบรางจืด ข้อมูลที่ได้จากการศึกษานี้อาจนำไปสู่การใช้กรดโรสมารินิกและรางจืดในการรักษาอาการปวดและความผิดปกติของการอักเสบอย่างสมเหตุผล